# 89 De witte blik, 4 juni 2010

Onze blik op Afrika wordt gaandeweg minder wit. David van Reybrouck schreef zijn geweldige Congo, een geschiedenis met een bedoeling: hij wil af van de eurocentrische geschiedschrijving over Congo. Zijn verhaal over Afrika’s machtige, mythische middenland begint dan ook niet met de komst van Henry Morton Stanley, de Britse ontdekkingsreiziger die in de jaren 1870 als eerste witte het evenaarswoud in ging, er aan de andere kant levend weer uitkwam en zo het pad baande voor 75 jaar Westerse overheersing en uitbuiting. Van Reybroucks geschiedenis begint 90 duizend jaar eerder, aan het Albertmeer. Ook de toekomst van Congo ligt ver van Europa: in China.

Van Reybrouck geeft Congo – en daarmee Afrika – iets van zijn eigen geschiedenis terug. En hij is niet alleen. Vorig jaar deed generatiegenoot Andrew Rice hetzelfde, maar dan voor Oeganda. In The teeth may smile but the heart does not forget – eveneens prachtig geschreven, zoekt hij aan de hand van een politieke moord het spoor terug naar Oeganda’s verleden.

Ook al laat Rice zijn verhaal wel beginnen bij de komst van de eerste witte, hij daagt het doorsnee westerse perspectief op Afrika’s ontwikkeling uit. Zo laten beide schrijvers zien dat stammen nooit besloten groepen waren; dat werden ze nadat de witte man ze met zijn antropologie en zijn administratie fixeerde.

Dave Eggers, nog een einddertiger, schreef een belangrijk boek over de burgeroorlog in Zuid-Soedan (Wat is de Wat?). Door het vluchtverhaal van Valentino Achak Deng te boekstaven als een autobiografie, laat ook hij Afrika zien van binnenuit.

Precies dat is het project van een nieuwe generatie literaire non-fictie schrijvers: Afrika laten zien van binnenuit. De Britse journalist Michela Wrong hoort daar bij, net als de Nederlandse filmer Renzo Martens. Zich bewust van het blanke perspectief en de vervormingen die dat geeft, zoeken ze naar een andere lens.

Is dat dan een zwarte blik? Of benadert dat ‘zwarte perspectief’ juist weer het Europese – nogal wat Afrikanen laten hun officiële geschiedenis beginnen bij de eerste missionaris in een gebied, zo ingrijpend was de kolonisatie wel. En ineens, tikkend aan deze column, zie ik het grote project dat al langer als een vage wolk boven mijn laptop hangt.
**

De witte blik verscheen in Internationale Samenwerking juni 2010

Lees hier de hele recensie van David van Reybrouck Congo, een geschiedenis in NRC Handelsblad

Advertenties

Over Marcia Luyten

Welkom in mijn wereld, ergens tussen Afrika en Amsterdam. Mijn leven als journalist, publicist en debater heeft verschillende huizen: krant, weekblad, website en boek. Podium, radio of tv. De locaties mogen verschillen, ik doe steeds hetzelfde. Vooruit, bijna hetzelfde dan. Ik zie iets groots in iets kleins en daarover schrijf of vertel ik een verhaal. Het moet een plezier zijn om naar te luisteren, zo rijk aan informatie dat je meer weet dan voorheen, subtiel genoeg om je ongemerkt een analyse mee te geven. Je zou kunnen zeggen dat ik sociaal-culturele, politieke en maatschappelijke ontwikkelingen beschrijf, maar dat staat wat bombastisch. Zoals Martin van Amerongen antwoordde toen ik, student nog, hem zei dat ik graag politiek journalist zou worden: “Zozo, niet minder dan dat?”
Dit bericht werd geplaatst in Afrikalog en getagged met . Maak dit favoriet permalink.

Een reactie op # 89 De witte blik, 4 juni 2010

  1. Daan zegt:

    Leuke stukjes!

    Als het om boeken gaat die “Afrika van binnenuit” beschrijven, mis ik nog “Dark Star Safari” (2002) van Paul Theroux, één van de betere boeken die ik op dit gebied gelezen heb. Hij beschrijft zijn reis van Cairo naar Kaapstad (eind jaren ’90) en reflecteerd hierbij op de periode 1963-1965 toen hij voor het Peace Corps les gaf in Malawi. De vergelijkingen tussen toen en nu geven het verhaal een zeldzame laag. Bovendien schrijft Theroux onbevooroordeeld en hij laat zich niet leiden door sentimenten. Hij beperkt zich niet tot de ellende van Afrika of ontwikkelingshulp cynisme, iets waar veel boeken moeilijk aan lijken te ontkomen.
    Een interessant extraatje is dat zijn voormalig studenten nu de machthebbers in Malawi geworden zijn, tot op ministerieel niveau. Zij ontvangen hem hartelijk en geven ons een kijkje in de belevingswereld van Afrikaanse machthebbers.
    Alle non-fictie boeken van Theroux zijn overigens aanraders.

    Groet, Daan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s