# 41 Afrika heeft de tijd

Afrika had de tijd, Nederland de toekomst. Maar in het westen is later steeds verder weg.

Afrika heeft de tijd. De tijd vormt zich er naar de mens; hij bestaat zodra er wat er gebeurt. Wanneer twee stammen vechten, schept dat een moment in de tijd. Vallen ze elkaar daarentegen niet lastig, dan laat de tijd niets van zich merken. Dan zal hij niet bestaan. Op het pleintje voor de deur van de dokter zit ik uren tussen Oegandezen die geen enkele keer op hun horloge kijken. Ze kijken maar ze zien niks, ze zijn net zo verstild als op dat ogenblik de tijd.

Een Afrikaan is het moment meester. Dit moment, het nu, dit is alles wat er is. Berusting is een gave als de dood zo gewoon.

Afrika heeft veel tijd maar weinig toekomst. Nederland had de toekomst. De tijd kreeg er met de klok een dwingend ritme. De mens ging staan naar de tijd, probeerde hem te beheersen en met techniek en discipline de klok te slim af te zijn.

De blik gericht op steeds weer een doel in de verte werden in het nu dingen voor later gedaan. Sommigen zeggen dat mensen uit het vlakke land een langetermijnperspectief met de wijde horizon hebben meegekregen, maar dat kun je natuurlijk moeilijk bewijzen. Wel dat met die geestelijke verrekijker de toekomst zeker werd gesteld.

In zijn race met de klok heeft de Nederlander in het nu niet zo gek veel tijd. Een mens komt altijd tijd tekort. Maar dat kortstondige heden compenseren we door de tijd die we hebben intens te beleven. We willen geraakt worden, ontroerd. Waar het bestaan zeker is, betalen we voor spanning. We moeten veel ervaren zodat we het leven goed voelen. Als rustelozen werden we de laatste jaren serieuzer over het nu. Daar moet alles worden uitgehaald.

Een deel van de wijde blik hebben we ervoor ingeleverd. Ook over het laagland is de einder is niet meer oneindig ver, de horizon heeft betonnen randen. Hebzucht werd een deugd en er is niks verachtelijks aan de liefde voor geld. Wat van buiten komt voert een inburgeringsbrevet als witte vlag. En later? Later komt later.

**
Afrika heeft de tijd verscheen in Internationale Samenwerking van juli 2008