# 29 Wederkerigheid

De kortste weg naar het dna van een samenleving, is de weg. Achter het stuur gaat de inburgering snel.

De weg is de kortste weg naar het dna van een samenleving. Hoe die weg erbij ligt, zegt iets – in Oeganda zijn sommige wegen sporen van asfalt rondom kraters. Drie maanden nadat The Queen op bezoek was en alle grote wegen waren gladgeteerd, breken de straten weer open. Maar meer nog leer je van wat er op de weg gebeurt.

Er zijn regels, maar die doen er niet toe. Op straat geldt het recht van de sterkste. Dat is: van de zwaarste – een vrachtwagen rijdt midden op de weg en altijd rechtdoor, maar ook van de brutaalste. Wie bang is voor krassen maakt weinig meters. Een fietser duikt in het zand bij elke auto achter hem. Voetgangers zijn vogelvrij.

Een in Nederland lastige manoeuvre is hier zo gepiept. Omdraaien op een drukke vierbaansweg. Midden op Jinja Road een wiel verwisselen. Als een spookrijder door de stad want rechts gewend, allemaal geen probleem. Ingesteld op de onberekenbaarheid van de ander, is iedereen alert.

In die ordening op straat heiligt het doel alle middelen. Vooruit moet je. Waar niks is daar kun je gaan. Wanneer de weghelft van de tegenliggers leeg is, maak je van tweerichtingenverkeer een tweebaansweg in één richting. Zodra er een tegenligger verschijnt – en die komt altijd – moeten alle spookrijders invoegen in de file op hun eigen rijbaan. Niemand die vloekt. Dan staat het verkeer gewoon een uur stil.

Ingesteld op de vrijmoedigheid van de ander, is iedereen slechter af.

In Nederland is het wederkerigheid dat alle verkeer reguleert – op de weg maar ook tussen mensen onderling. Je geeft voorrang omdat je het zelf straks van een ander krijgt. Dat welbegrepen eigenbelang vloekt met het infarct in de straten van Kampala.

Hoe teer die optimale, Nederlandse ordening is, realiseerde ik me toen ik afgelopen jaar met een huurauto van Amsterdam naar Maastricht reed. Aangepast aan Oeganda reed ik zonder te remmen op een rotonde af, om me over de haaientanden heen tussen de kalm cirkelende auto’s te werpen. Niemand vloekte, daarvoor waren de andere chauffeurs te verbijsterd.

Nog een paar van zulke aso’s en voor de rotonde wachten steeds minder auto’s op hun beurt.

**

Wederkerigheid verscheen als column in De Pers op 5 maart 2008

Advertenties

Over Marcia Luyten

Welkom in mijn wereld, ergens tussen Afrika en Amsterdam. Mijn leven als journalist, publicist en debater heeft verschillende huizen: krant, weekblad, website en boek. Podium, radio of tv. De locaties mogen verschillen, ik doe steeds hetzelfde. Vooruit, bijna hetzelfde dan. Ik zie iets groots in iets kleins en daarover schrijf of vertel ik een verhaal. Het moet een plezier zijn om naar te luisteren, zo rijk aan informatie dat je meer weet dan voorheen, subtiel genoeg om je ongemerkt een analyse mee te geven. Je zou kunnen zeggen dat ik sociaal-culturele, politieke en maatschappelijke ontwikkelingen beschrijf, maar dat staat wat bombastisch. Zoals Martin van Amerongen antwoordde toen ik, student nog, hem zei dat ik graag politiek journalist zou worden: “Zozo, niet minder dan dat?”
Dit bericht werd geplaatst in Afrikalog en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s